Kazım SAĞLAM

(23 Haziran 2026, Salı)

Peygamber çiçeğinin aydınlığında ara

Sana doğru uzanan çaresiz ellerimi.

Sırrımı söylüyorum vefakâr balıklara:

Yalnız onlar tutacak bu dünyada yerimi.

......

Sezai Karakoç

Bu dünyada yer edinmek; geriye miras bırakmakla mümkün. Kim geriye ne tereke terk ederse o denli bir miras bırakır.

Her beniâdemin elinde ne var ise onu geriye bırakır.

"Kişi öldüğünde; üç ameli dışında bütün amelleri kesilir:

1-Sadaka-i câriye

2- Kendisinden faydalanılan ilim

3-Kendisine dua eden salih evlat."

[Sahih-i Müslim- 1631]

Bu hadis-i şerifin kapsama alanını genişletmek ve farklı yorumlamak imkân dahilinde.

Sadaka-i cariye her türlü iyiliği muhtevidir. Yol, köprü, cami okul. Buralarda işlenen ameller banisinin hanesine sevap kazandırır. Kötü bir iş ihdas eden de karşılığını günah olarak alır.

Kendisinden faydalanılan ilim; yazdıkları ve yetiştirdikleri talebeler. Yaptığı toplumsal faaliyetleri de buna dahil etmek...

Dua eden salih evlat. Ya evlat fasık ve facir ise onun yapıp ettikleri ne ola acaba? Burada evlat yetiştirmenin getirdiği mesuliyet. Acaba hangimiz bu hususta tam kendinden emin.

Bu hususta kişi kendini nasıl ifade edebilir, kime/kimlere derdini açabilir. Açmazlarını hangi dille ve hangi hâl ile izah edebilir.

Dertlenmeyi ve acziyetini ifade edip ahibba-i kadimden medet beklemek bugünkü meri anlayışta acaba nasıl algılanır.

Yeni Şehirli Avni'nin "Ahibba şive-i yağmada mebhut eyler a'dayı. / Hüda göstermesin asar-ı izmihlal bir yerde."

Bu beyiti ahibba-i kadimime ithaf eyleyüp imal-i fikre berdevam...

Hal böyle olunca; dertlenmek, acziyetin, çöküşün, tükenmişliğin nişanesi addedilir. Toplumda her fert kendisiyle başbaşa kalır. Toplumsal dayanışma, kardeşlik, diğerkâmlık, diğerinin haliyle hallenmek artık tarihin tozlu raflarına havale edilir. Benim yaptığım gibi.

Cemal Süreyya; Çektiğin acı kadar olgunlaşırsın diyorlar fakat olgunlaşa olgunlaşa çürüdük bilmiyorlar!!

Pir Sultan Abdal;

Şu kanlı zalımın ettiği işler,

Garip bülbül gibi zaralar beni.

Yağmur gibi yağar başıma taşlar,

İlle de dostun bir fiskesi yaralar beni.

Dar günümde dost düşmanım belli oldu.

Bir derdim var idi, şimdi elli oldu.

Ecel fermanı boynuma takıldı.

Gerek assa, gerek vuralar beni.

Pir Sultan Abdal'ım can göğe ağmaz.

Haktan emrolmazsa rahmet yağmaz.

Şu ellerin taşı hiç bana değmez.

İlle dostun bir tek gülü yaralar beni.

Dostun acı gülü, buna gülümsemesini -sırıtması da demek mümkün- ilave etmek, yaraların en derini.

Dostluğun ne olduğu veya nasıl olması lazım geldiği, kritik anlarda belli olur.

Dostluk; kime neye ve niçin karşı çıktığında ahibbanın tavrıyla açığa çıkar. En haklı konuda maslahatı öne alıp gerçeği örtmeye kalkışma anı, dostluğun zedelenmesinin başlangıcı olur.

Zedelenen dostluğu ne telafi eder!!

İsmet Özel; "önce refik sonra tarik" der.

Hayat her zaman tek düze ve pürüzsüz olmaz, zamanla tarik çatallaşır, işte o anda refik bildiği, kendisine daima refakat edeceğini var saydığı yerde ve anda; refiklik sınavı başlar.

Refiklik de kademe kademedir. Bazı refiklikler geçicidir. Bu geçiciliği refiklerden biri bilir diğeri bilmez. Bilen kişi başka refikler -buna başka ortamlar da demek mümkün- bulur. Geçici refiğinin arada bir gönlünü alır, sonra unutur.

Refikliği daimî gören ise hayal kırıklığı yaşar.

Bunları müşahede eden gençler ise refikliğe önem vermez. Kendini merkeze alır, kendi meselelerini tek başına çözmeye çalışır. Refik edinmediği için de tarike ihtiyacı olmaz. Piyasaya uyar.

Refikliği; meslek birliğine, iş ortaklığına vb. bağlamak sahici değildir. Böylesi refiklik menfaat merkezlidir, menfaat bittiği anda refiklik de sona erer.

Tariki zihninden çıkaranın refike ihtiyacı olmaz. Böylelerin yoldaşları çoktur.

Çünkü her sıkıştığında kulvar değiştirenin refike değil geçici yoldaşa ihtiyacı var.

Sık sık kulvar değiştirene hangi recül-ü müstakim refiklik etme tenezzülünde bulunur.