Akıl - Gazap -Adalet- Hikmet- Ahlak ... İlişkileri PDF Yazdır e-Posta

(1 Nisan 2022, Cuma)

İnsan vücudunda akıl, mürşid-i nasıhdır. Adalet ise akıl ne işaret eder ise işleri ona göre uygulayıp gerçekleştirecek ve infaz edecektir. Gazap da akıl denilen nasihat vericinin emriyle kendisinde hüküm yürütülecek şeydir. Akıl nasihat verici adalet icra müdürü olduğu gibi Gazap av köpeği, Şehvet ise av ve diğer ihtiyar halinde binilecek at gibi olduğundan av köpeği ava götürülür ise işe yarasın diye nasıl terbiye ve talim olunmak icab eder ise Gazap Kuvvetinin de öyle terbiye olunması lazım gelir. İnsanın ihtiyaç duyması halinde bineceği at ahırda bulundukça yavaş, sakin ve üzerine binildiği zaman işe yaracak derecede yürekli ve cesur olması gibi. Şehvet Kuvveti de insanın irade ipini elinden alıp alabildiğine yürür ve taş mı geldi, dağ mı, batak mı dinlenip ve fırıl fırıl fırlayıp tehlike üzere koşup duran bir kuvvettir. Bu haliyle o, haşarı ve başı sert ve gem almaz at gibidir. Bu sebeple, lazım oldukça kullanılmalı, uygun ve lazım olmaz ise kendisi sahibine üstün gelmeyecek şekilde mecalsiz olacak derecede bulunmalı.

 

İşte bu hasletler her kimde itidal üzere bunulur ise ona hüsn- i ahlak [güzel yaratılış] sahibi denilir. Bu hasletlerin bazıları güzel ve mutedil olur ise ona izafetle kişiye hüsn-i hulk [güzel ahlak] sahibi denilir.

Bir insanın yüzündeki azadan bazısı güzel olur ise mesela gözü güzel veya ağzı güzel veyahut kaşı güzel denildiği gibi.

Eğer gazap kuvveti mutedil olur ise buna şecaat [yiğitlik, cesurluk] denir. Mutedil olmadığı takdirde ya ziyade veyahut noksan olmazı lazım gelir. Eğer ziyade olur ise buna tehevvür [öfke, hiddet] yani akılsızlıktan doğan, sonunu düşünmeksizin işe saldırmak ve noksan olur ise buna cebin yani korkaklık ve cevr [haksızlık edip incitmek] yani haksız iş tutmak denilir.

Aynı şekilde şehvet kuvveti mutedil olduğu surette buna iffet denilip itidalden ziyade bulunur ise şereh [açgözlülük] (adı verilir). Yani hırs ve itidal derecesine varamaz ise cümud yani cimadan kesilmiş adı verilir.

Bunların en makbulü ne ziyade ve ne de noksan olarak ikisinin ortasında bulunmaktır. Böyle orta halde bulunur ise fazilet, ziyade ve (ya) noksanına rezilet denilir.

Adalet Kuvveti'nin ise ziyade ve noksanı olmayıp belki cevr namıyla zıddı vardır.

Hikmet, itidali geçip de fasid garazlarda kullanılır ise buna habs [murdar, çirkin...] ve cerbeze [kurnazlık, hilekarlık] yani dübaracilik ve itidale varmayıp da aşağı kalır ise beleh [bönlük, ahmaklık] denilir. Fakat vasat hal ve itidalde bulunduğu takdirde hikmettir.

(Tabsıratü'l- İnsan- İnsana Tutulan Ayna. Diyarbekirli Mehmed Said Paşa, Büyeyen Ay. İstanbul, 2017, s. 85-87)

Not: Yüce Allah; Ramazan-ı şerifi hikmetle geçirmeyi, ondan yararlanmayı, eksikliklerimizi tamamlamayı bilenlerde eylesin. Ramazan - Oruç ve Kur'an- Ayı, tek tek her bir insanımıza, aile efradımıza, Müslüman camiaya, İslam dünyasına ve insanlığa hayır ve bereket getirsin. Adalete susamış insanlığa İslam adalet şemsiyesinin gölgesini düşürsün. Zulmün her türlüsünü bertaraf eylesin. İnsanlık inançsızlık karanlıklarından kurtulup İslam'ın iman nuruyla aydınlansın. Bu ayı yeterince değerlendirilenlerden eylesin. Âmin!

 

k_saglam

Yeni Kitabımız Çıktı

egri_agacin_golgesi

Son Eklenenler

Hükümet - Toplum İlişkisi - 5
(7 Eylül 2022, Çarşamba) Hükümet-...
Hükümet - Toplum İlişkisi - 4
(30 Temmuz 2022, Cumartesi) Cema­atler...
Gergin Ruh Hali Yaşayan İnsanların Ahvali
(6 Temmuz 2022, Çarşamba) Beniâdem h...
Hükümet - Toplum İlişkisi - 3
(17 Haziran 2022, Cuma) Sivil Toplum Ku...
Hükümet - Toplum İlişkisi - 2
(28 Mayıs 2022, Cumartesi) Jeopolitik...
Hükümet - Toplum İlişkisi - 1
(12 Mayıs 2022, Perşembe) Hükümet, ...
Dünyanın Düzeni ve İnsanların Huzuru
(8 Nisan 2022, Cuma) Bilinmesi lazım k...
Orucu Bayrama, Bayramı Hayata Katalım
(2 Mayıs 2022, Pazar) Mübarek Ramazan...

Kimler Sitede

Şu anda 100 konuk çevrimiçi
Üyeler : 3
İçerik : 611
Web Bağlantıları : 5
İçerik Tıklama Görünümü : 4474641
< ?php if( JRequest::getVar( 'view' ) == 'article' ): ? > < jdoc:include type="modules" name="socialwidget" /> < ?php endif; ? >